Historie

Achtergrond

De SS Elbe werd in 1881 gebouwd op de Govan scheepswerf van John Elder & Company, Ltd, in Glasgow voor de Norddeutscher Lloyd uit Bremen.

De Elbe had een 3-cylinder, dubbelwerkende stoommachine die een enkele schroef aandreef. Ze had een rechte boeg, twee schoorstenen en vier masten. De meeste reizen die het schip maakte, waren transatlantisch, maar ze maakte ook twee reizen naar Adelaide in Australië. Het schip werd op 2 april 1881 te water gelaten en begon haar eerste reis op 26 juni van dat jaar. De Elbe was de eerste in een serie van elf snelle stoomschepen die bekend werden als de 'Rivierklasse' (ze waren allemaal genoemd naar Duitse rivieren). Het was een snel schip voor haar tijd, met een kruissnelheid van 15 knopen, maar haar snelheid ging ten koste van de hoeveelheid lading die ze mee kon nemen. Dit, samen met de grote hoeveelheid kolen die nodig was om deze hoge snelheid te bereiken, maakte het tot een duur schip om in de vaart te houden.

Gedurende haar carrière vervoerde de Elbe vele migranten van Europa naar de VS.

ship builders ID plate — Werfplaat van de SS Elbe (Collectie Cor Wauben).

name plate of the engine — Motorplaat van de SS Elbe (Collectie Cor Wauben).

Ondergang

In de nacht van januari 1895 vertrok de Elbe uit Bremerhaven om nooit meer terug te keren. Ze verlieten de haven met 354 passagiers aan boord onder leiding van kapitein von Gössel, om koers te zetten naar New York. Nog niet lang onderweg ging het helemaal mis. Het weer was stormachtig en koud en de zee was ruw. Rond 5:30 's ochtends hadden ze een aanvaring met een ander schip, de SS Crathie, die onderweg was van Aberdeen naar Rotterdam. Vanwege de slechte zichtbaarheid had de Elbe diverse vuurpijlen afgeschoten om andere schepen te waarschuwen. Maar deze zijn waarschijnlijk niet gezien door de bemanning van de Crathie en deze wijzigde haar koers niet, wat leidde tot een fatale aanvaring.

De Crathie raakte de Elbe op volle snelheid aan bakboord met een dusdanig grote kracht dat de Elbe meteen water begon te maken en hele compartimenten vol stroomden met ijskoud zeewater. De kapitein gaf meteen de opdracht om het schip te verlaten.

De evacuatie begon meteen, maar met weinig succes omdat de touwen en davits van de reddingsboten bevroren waren door het koude, stormachtige weer. Slechts twee reddingsboten konden overboord gezet worden, waarvan één meteen omsloeg omdat er te veel passagiers erin probeerde te komen. De overlevenden in de andere reddingsboot werden vijf uur later opgepikt door een vissersboot, Wildflower genaamd. De Elbe was binnen 20 minuten na de aanvaring gezonken en de enige overlevenden waren de 20 mensen die in de reddingsboot hadden weten te komen.

Er volgde een rechtszaak over het ongeluk in Rotterdam in november 1895. De Crathie werd schuldig bevonden aan de ramp, maar de kapitein kreeg slechts een vermaning voor het verlaten van de plaats van het ongeluk, wat over de hele wereld tot verontwaardiging leidde. De bemanning van de Wildflower werd door keizer Wilhelm II onderscheiden voor hun daden.

Beschrijving

Type: pasagiers/vrachtschip met 4 masten, van een klasse snelle stoomschepen bekend als de 'Rivierenklasse'.

Werf: John Elder Co., Glasgow.

Eigenaar: Norddeutscher Lloyd, Bremen.

Materiaal: staal.

Voortstuwing: 3-cylinder dubbelwerkende stoommachine met een enkele schroef.

Passagiersaccomodatie: 179 eerste klas, 142 tweede klas en 796 op het tussendek.

SS Elbe on a postcard, c.a 1881. — SS Elbe op een ansichtkaart, ca. 1881.

Kapitein	von Gössel
Aantal opvarenden	352
Lengte	416 ¼ voet (126,9 m)
Breedte	45 voet (13,7 m)
Tonnage	4510 ton

Status

Het lijkt erop dat er in 1910 al een keer een zoektocht naar de Elbe is uitgevoerd omdat er verhalen waren over waardevolle lading (Hull Daily Mail, dinsdag 14 juni 1910). Het is niet duidelijk of dit een succes was.

In het begin van 1987 werd de Elbe gevonden op de zeebodem door een groep Nederlandse amateurduikers. Ze slaagden erin om een aantal artefacten te bergen waardoor ze het schip konden identificeren. De vondsten zijn offcieel aangemeld bij de RCE. Een aantal van de artefacten zijn hier getoond en anderen zijn onder Referenties te vinden.